sociologybook

(روشنفكرى دينى از شريعتى تا ملكيان)

محمدمنصور هاشمى
انتشارات كوير
«دين انديشان متجدد؛ روشنفكرى دينى از شريعتى تا ملكيان» همچنان كه از عنوانش برمى آيد پژوهشى است درباره جريان روشنفكرى دينى و چند چهره برجسته آن.
در اين كتاب، محمدمنصور هاشمى، در يك تقسيم دوتايى، متفكران معاصر را به هويت انديشان و دين انديشان دسته بندى مى كند.
آنچه با نام كم و بيش بحث برانگيز روشنفكرى دينى شناخته مى شود در حقيقت نام ديگر همين دين انديشان متجدد است كه از سويى اعتقاد به دين داشته اند و از سوى ديگر نفى تجدد را مطلوب نمى شمرده اند، لذا كوشيده اند تأليفى از اين دو فراهم آورند و آنها را به نرمى كنار هم بنشانند.
با توجه به اين كه خود اين گروه هم طيف وسيعى را شامل مى شود اما، منصور هاشمى در اين كتاب چهار شخصيت را به عنوان مهمترين چهره هايى معرفى مى كند كه سير تاريخى اين انديشه را باز مى نمايانند و هر يك نقطه عطفى در اين سير محسوب مى شوند و به اين اعتبار چهار فصل كتاب را به آنها اختصاص مى دهد؛ فصل اول به گزارش و بررسى آرا و انديشه هاى على شريعتى اختصاص يافته است و فصل دوم به عبدالكريم سروش. فصل سوم به محمد مجتهد شبسترى و فصل چهارم به مصطفى ملكيان. بدين ترتيب مؤلف تلاش كرده با بازنگرى اين پروژه فكرى صحت و سقم گزاره هاى اين پارادايم فكرى و نسبت آنها را با يكديگر بسنجد.
تاكنون آثار مختلفى منتشر شده است كه هر يك به نحوى درباره جايگاه روشنفكرى دينى در تاريخ تفكر معاصر مطالبى داشته اند. غالب اين آثار اگر رويكردشان فلسفى بوده باشد، بيشتر متأثر از نگاه اجتماعى به اين جريان است. از اين جهت داورى هايشان كمتر براساس تحليل دقيق درستى و نادرستى تك تك آرا و كمال و نقص منظومه انديشه ها بوده است.
اما محمدمنصور هاشمى در اين كتاب صحت و سقم گزاره ها و كمال ونقص مجموعه انديشه ها به مسأله را مدنظر قرار داده است و به ارزيابى منطقى دلايل فلسفى و كلامى و منسجم بودن يا نبودن آنها توجه كرده است. كتاب يك ضميمه و سه پيوست دارد.
در فصل ضميمه نسبت انديشه هاى متفكر هويت انديش احمد فرديد با متفكر دين انديش على شريعتى سنجيده شده است تا شباهت هاى اين دو متفكر كه سخت بيگانه از هم مى نمايند نشان داده شود و برخى سوءتفاهم ها در عرصه داورى درباره تاريخ فكر معاصر رفع شود.
و سه مقاله با عنوان هاى «ايمان در تلاقى چند عالم»، «قرائت پذيرى دين » و «روشنفكرى دينى معلل يا مدلل» مقالاتى هستند كه به عنوان پيوست آمده اند.
اين كتاب كه براى نخستين بار در سال ۸۵ منتشر شد در كمتر از يك سال به چاپ دوم رسيد.