sociologybook

*فردريك واندنبرگ

*ترجمه عبدالحسين نيك گهر

*انتشارات توتيا

كتاب حاضر را مى توان مقدمه اى بر تفكر جورج زيمل، فيلسوف جامعه شناس يا جامعه شناس فيلسوف آلمانى معاصر اميل دوركيم و ماركس وبر دانست. امروز جامعه شناسان زيمل را به عنوان يكى از بنيانگذاران رشته خود به رسميت مى شناسند، در حالى كه زيمل شخصاً خود را فيلسوف مى دانست؛ «اندكى معذبم كه در خارج از آلمان همه مرا به عنوان جامعه شناس مى شناسند حال آن كه من در واقع يك فيلسوفم و فلسفه را وظيفه اصلى زندگى ام برگزيده ام و در حاشيه آن به جامعه شناسى هم مى پردازم.» به سبب همين دغدغه خاطر است كه عنوان يكى از مهمترين كتاب هاى خود را «فلسفه پول» گذاشته است نه «جامعه شناسى پول»! و در آن بر محور «پول» چون «پديده اجتماعى كامل» به نقد روابط اجتماعى در جامعه مدرن مى پردازد.

زيمل را معمولاً «جستارنويس» معرفى مى كنند كه مسائل گوناگون زندگى روزمره را با نگاهى دقيق و تحليلى موشكافانه بررسى كرده است، اما پراكندگى موضوع هايى كه زيمل به آنها پرداخته است نبايد ما را از وحدت عميق آثارش غافل كند، چراكه زيمل صورت هاى گوناگون كنش متقابل ميان افراد و آگاهى هر فرد به عضويت در گروه اجتماعى را نه تنها زمينه ساز ظهور جامعه بلكه عين «جامعه» مى داند.

اين اثر بخوبى نشان مى دهد كه جامعه شناسى صورتهاى جامعه زيستى كه زيمل آن را «جامعه شناسى ناب» مى نامد و جستارهاى گوناگون جامعه شناسى صورى، معرفت شناسى ساختارى، فلسفه پول، فلسفه فرهنگ و زندگى كه علاوه بر مقدمه پر و پيمان زندگينامه و معرفى ويژگى هاى تفكر زيمل، كه فصل هاى شش گانه كتاب را تشكيل مى دهند، همگى سنتزهاى اصيلى هستند از بينش نئوكانتيسم (تضاد صورت و محتوا) و ويتاليسم (كنش متقابل) كه نويسنده كتاب با قلمى شيوا و نقدى عالمانه و منصفانه به خواننده كتابش عرضه مى كند. فردريك واندنبرگ، نويسنده كتاب، استاد جامعه شناسى در دانشگاه برونل لندن و عضو وابسته به گروه مطالعات انسانى دانشگاه اوترخت هلند است كه پيش از كتاب حاضر، دو جلد «تاريخ انتقادى جامعه شناسى آلمانى» را نوشته است و كتاب حاضر ويرايش جديد و كاملاً گسترش يافته اى از فصل سوم «تاريخ جامعه شناسى آلمانى» است. جايگاهى كه نويسنده براى زيمل در تاريخ تفكر جامعه شناسى قائل است موقعيتى است ميان ماركس و وبر و اين حلقه ارتباطى را كتاب «فلسفه پول» زيمل دانسته و مى نويسد: «اگر پيش تر كتاب سرمايه «ماركس» نوشته نشده بود، احتمال كمى وجود داشت كه فلسفه پول نوشته شود و اگر پيشتر فلسفه پول نوشته نشده بود، اقتصاد و جامعه وبر به دشوارى نوشته مى شد.»